{"id":1162,"date":"2026-04-23T18:09:31","date_gmt":"2026-04-23T18:09:31","guid":{"rendered":"https:\/\/test.obraz.com.pl\/?p=1162"},"modified":"2026-04-23T18:09:32","modified_gmt":"2026-04-23T18:09:32","slug":"zespol-jelita-drazliwego-ibs-wzdecia-i-os-jelitowo-mozgowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.obraz.com.pl\/?p=1162","title":{"rendered":"Zesp\u00f3l Jelita Dra\u017cliwego (IBS), wzd\u0119cia i O\u015b Jelitowo-M\u00f3zgow\u0105"},"content":{"rendered":"\n
\n \n
\n \n
\n
\n Dietetyka Kliniczna<\/span>\n \u2022<\/span>\n Psychodietetyka<\/span>\n <\/div>\n \n

\n Brzuch pe\u0142en stresu. O\u015b jelitowo-m\u00f3zgowa, IBS i dlaczego „zdrowa dieta” czasem szkodzi.\n <\/h1>\n \n
\n
\n
LS<\/div>\n Lidia Szczepa\u0144ska<\/span>\n <\/div>\n |<\/span>\n \u23f1 Czas czytania: 16 minut<\/span>\n <\/div>\n <\/header>\n\n

\n Rano Tw\u00f3j brzuch jest p\u0142aski, ale ju\u017c po pierwszym posi\u0142ku lub w drodze do pracy zaczyna przypomina\u0107 balon. Towarzyszy temu b\u00f3l, przelewanie, dyskomfort, a czasem nag\u0142a konieczno\u015b\u0107 szukania toalety. Rezygnujesz z wyj\u015b\u0107 ze znajomymi, ubrania dobierasz pod k\u0105tem tego, czy „ukryj\u0105 wzd\u0119cia”, a jedzenie zaczyna kojarzy\u0107 Ci si\u0119 wy\u0142\u0105cznie ze strachem. Badania gastroskopowe i kolonoskopia nic nie wykaza\u0142y, a lekarz rzuci\u0142 w drzwiach: „To tylko Zesp\u00f3\u0142 Jelita Dra\u017cliwego, prosz\u0119 mniej si\u0119 stresowa\u0107”.\n <\/p>\n

\n Tylko jak „mniej si\u0119 stresowa\u0107”, kiedy w\u0142asne cia\u0142o staje si\u0119 pu\u0142apk\u0105? Jako specjalista \u0142\u0105cz\u0105cy dietetyk\u0119 kliniczn\u0105 z psychoterapi\u0105 wiem, \u017ce dolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego to nigdy nie jest „tylko stres” i nigdy „tylko wymys\u0142”. To fascynuj\u0105ca, cho\u0107 bolesna, gra mi\u0119dzy Twoim uk\u0142adem nerwowym a mikrobiomem. Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119, jak odzyska\u0107 spok\u00f3j w g\u0142owie i lekko\u015b\u0107 w brzuchu.\n <\/p>\n\n

\n

Nawigacja po artykule:<\/h4>\n
\n
01.<\/span> O\u015b jelitowo-m\u00f3zgowa: Tw\u00f3j drugi m\u00f3zg<\/div>\n
02.<\/span> Nerw b\u0142\u0119dny (Vagus Nerve) i tryb „Walcz albo Uciekaj”<\/div>\n
03.<\/span> IBS to nie wymys\u0142. To choroba funkcjonalna<\/div>\n
04.<\/span> Dlaczego sa\u0142atka i jab\u0142ko powoduj\u0105 b\u00f3l? (Paradoks zdrowej diety)<\/div>\n
05.<\/span> Protok\u00f3\u0142 Low FODMAP \u2013 z\u0142oty standard leczenia<\/div>\n
06.<\/span> SIBO \u2013 ukryty winowajca wzd\u0119\u0107 i anemii<\/div>\n
07.<\/span> Psychoterapia w leczeniu IBS: Terapia CBT i l\u0119k przed jedzeniem<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\n

01. O\u015b jelitowo-m\u00f3zgowa: Prawda o Twoim „drugim m\u00f3zgu”<\/h2>\n

\n Kiedy m\u00f3wimy, \u017ce podejmujemy decyzj\u0119 „na czuja” (w j\u0119zyku angielskim to trafne gut feeling<\/em> \u2013 uczucie w trzewiach) lub \u017ce „ze stresu \u015bciska nas w \u017co\u0142\u0105dku”, nie u\u017cywamy tylko poetyckich metafor. U\u017cywamy medycznych fakt\u00f3w.\n <\/p>\n

\n W Twoich jelitach znajduje si\u0119 Entyryczny Uk\u0142ad Nerwowy (ENS), kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z ponad 500 milion\u00f3w neuron\u00f3w. To wi\u0119cej ni\u017c w rdzeniu kr\u0119gowym! Ten uk\u0142ad jest tak niezale\u017cny, \u017ce gdyby\u015bmy (teoretycznie) przeci\u0119li po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzy g\u0142ow\u0105 a brzuchem, Twoje jelita nadal potrafi\u0142yby sterowa\u0107 trawieniem. Co wi\u0119cej, to w jelitach produkowane jest a\u017c 90% serotoniny (hormonu szcz\u0119\u015bcia)<\/strong> oraz 50% dopaminy.\n <\/p>\n

\n M\u00f3zg w g\u0142owie i m\u00f3zg w brzuchu nieustannie ze sob\u0105 rozmawiaj\u0105. Ta autostrada informacyjna to w\u0142a\u015bnie O\u015b Jelitowo-M\u00f3zgowa<\/strong>. Je\u015bli w g\u0142owie pojawia si\u0119 l\u0119k (np. przed trudnym spotkaniem), m\u00f3zg wysy\u0142a sygna\u0142 zapalny do jelit. Z kolei je\u015bli w jelitach toczy si\u0119 stan zapalny lub dysbioza (przerost z\u0142ych bakterii), jelita wysy\u0142aj\u0105 sygna\u0142 do m\u00f3zgu, wywo\u0142uj\u0105c stany depresyjne, stany l\u0119kowe i mg\u0142\u0119 m\u00f3zgow\u0105. To ulica dwukierunkowa.\n <\/p>\n\n

\n
„<\/div>\n

\n Leczenie wzd\u0119\u0107 i problem\u00f3w jelitowych bez adresowania stresu to jak pr\u00f3ba ugaszenia po\u017caru przy pomocy pipety. Podobnie, leczenie depresji i stan\u00f3w l\u0119kowych bez naprawy mikrobiomu jelitowego to ignorowanie fundamentu, na kt\u00f3rym buduje si\u0119 nasza psychika.\n <\/p>\n <\/blockquote>\n\n

02. Nerw b\u0142\u0119dny. Dlaczego nie trawisz w stresie?<\/h2>\n

\n G\u0142\u00f3wnym kablem komunikacyjnym na osi jelitowo-m\u00f3zgowej jest Nerw B\u0142\u0119dny (Vagus Nerve)<\/strong>. Aby zrozumie\u0107, dlaczego po stresuj\u0105cym dniu Tw\u00f3j brzuch wzdyma si\u0119 jak balon, musisz pozna\u0107 dwa tryby dzia\u0142ania uk\u0142adu nerwowego:\n <\/p>\n\n

\n
\n

Tryb „Walcz albo Uciekaj”
(Uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czulny)<\/span><\/h4>\n

Kiedy jeste\u015b w stresie (szef krzyczy, utkn\u0119\u0142a\u015b w korku, martwisz si\u0119 o finanse), Tw\u00f3j organizm przygotowuje si\u0119 do przetrwania. Krew odp\u0142ywa z narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych do mi\u0119\u015bni. Trawienie zostaje ca\u0142kowicie zatrzymane.<\/strong> Kwas \u017co\u0142\u0105dkowy nie jest wydzielany, a ruchy robaczkowe jelit zamieraj\u0105. Jedzenie zalega i zaczyna fermentowa\u0107.<\/p>\n <\/div>\n\n

\n

Tryb „Odpoczywaj i Traw”
(Uk\u0142ad przywsp\u00f3\u0142czulny)<\/span><\/h4>\n

Tylko w tym trybie, aktywowanym w\u0142a\u015bnie przez zdrowy nerw b\u0142\u0119dny, jeste\u015bmy w stanie prawid\u0142owo przyswoi\u0107 pokarm. Je\u015bli jesz lunch w po\u015bpiechu, wpatruj\u0105c si\u0119 w ekran komputera, fizjologicznie nie masz szansy na prawid\u0142owe trawienie, nawet je\u015bli Twoim posi\u0142kiem jest najzdrowsza zupa krem na \u015bwiecie.<\/p>\n <\/div>\n <\/div>\n\n

03. IBS to nie wymys\u0142. Czym jest choroba funkcjonalna?<\/h2>\n

\n Wielu pacjent\u00f3w wychodzi z gabinetu gastrologicznego ze \u0142zami w oczach. Badania strukturalne (kolonoskopia, USG, tomografia) pokazuj\u0105, \u017ce jelita s\u0105 idealnie zdrowe. Nie ma guz\u00f3w, nie ma wrzod\u00f3w, nie ma celiakii. Padaj\u0105 s\u0142owa: „Nic Pani nie jest”. \n <\/p>\n

\n Ale b\u00f3l jest realny. Zesp\u00f3\u0142 Jelita Dra\u017cliwego (IBS – Irritable Bowel Syndrome) to tzw. zaburzenie funkcjonalne<\/strong>. Oznacza to, \u017ce organ wygl\u0105da na zdrowy, ale nie funkcjonuje prawid\u0142owo. U os\u00f3b z IBS dochodzi do zjawiska nadwra\u017cliwo\u015bci trzewnej<\/em>. Normalna ilo\u015b\u0107 gaz\u00f3w jelitowych (kt\u00f3ra u zdrowego cz\u0142owieka nie powoduje \u017cadnych odczu\u0107), u osoby z IBS jest interpretowana przez uk\u0142ad nerwowy jako rozrywaj\u0105cy b\u00f3l. Oznacza to, \u017ce Twoje neurony w brzuchu maj\u0105 zbyt niski pr\u00f3g b\u00f3lowy.\n <\/p>\n\n

04. Paradoks zdrowej diety. Dlaczego sa\u0142atka boli?<\/h2>\n

\n „Przesz\u0142am na zdrow\u0105 diet\u0119. Jem du\u017co jab\u0142ek, kalafiora, pij\u0119 soki z buraka, jem \u017cytnie pieczywo i soczewic\u0119. I czuj\u0119 si\u0119 gorzej ni\u017c kiedy jad\u0142am fast foody!” \u2013 to cz\u0119sty scenariusz. \n <\/p>\n

\n Produkty te, cho\u0107 niew\u0105tpliwie zdrowe i bogate w witaminy, zawieraj\u0105 specyficzne, kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe w\u0119glowodany, kt\u00f3re ulegaj\u0105 b\u0142yskawicznej fermentacji w jelitach. Te w\u0119glowodany nosz\u0105 zbiorcz\u0105 nazw\u0119 FODMAP<\/strong> (Fermentuj\u0105ce Oligosacharydy, Disacharydy, Monosacharydy i Poliole).\n <\/p>\n\n

\n
\n

Co nale\u017cy do grupy wysokiego FODMAP? (Zdrowe, ale gazotw\u00f3rcze)<\/h4>\n <\/div>\n
\n